پروپوفول در سزارین
12.00
مقايسه پروپوفول با تيوپنتال بر آپگار نوزادان سزارينی
دکتر سیده فاطمه بدرخواهان*1
*استادیار گروه بیهوشی- دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد.
تاریخ دریافت:24/5/85 تاریخ تایید: 5/4/86
مقدمه:
آپگار نوزادان در بدو تولد يكي از عوامل تعيين كننده در مرگ و مير پس از تولد است و يكي از عوامل موثر در آپگار نوزادان سزارينی نوع دارويي است كه جهت بيهوشي مادر مورد استفاده قرار مي گيرد (1). افزايش تولد نوزادان با روش سزارين در سالهاي اخير باعث شده است كه توجه بيشتري به عوارض مادري و جنيني در اين روش زايمان شــــود (2) به عنوان مثال برخــي از مطالعات نشان داده است كه افـــزايش غلظت
اكسيژن تنفسي مـادر در حين بيهوشي براي جنين هاي در معرض آسفيكسي مفيد است (3). با استفاده از پروپوفول براي القا و ادامه بيهوشي در مادر امكان استفـــاده از اكسيژن 100 درصد در حين عمل فراهم مي شود بي آنكه خطر هوشيار شدن مادر در طي عمل افزايش يابد (5،4). علاوه بر اين ساير مطالعات نشان داده انـــد كه ريـــكاوري پس از تزريق پروپوفول بسيار سريـــع است و ايــن براي مـــادرانی كه هنـــوز خطـــر
آسپيراسيون اسيد معده در آنها (پس از سزارین) وجود دارد اهميت به سزايي دارد (4).
با اين حال انتقال جفتي اين دارو سريع و زياد است و تماس جنين با درصد بالايي از دارو ممكن است باعث افت عملكرد پس از تولد شود. علاوه بر اين اثر اين دارو در افت فشار خون مادر نيز ممكن است بر جريان خون جفتي اثر كاهنده داشته و بر نتايج جنيني و نوزادي تاثير نامطلوب داشته باشد (4). هر چند در بسياري از مطالعات اين تاثيرات مشابه با تيوپنتال بوده است (8،7،6). بنابراین با توجه به برتری تجویز این دارو برای ایجاد شرایط مورد نیاز جهت سزارین نسبت به تیوپنتال و اختلاف نظر در مورد عوارض احتمالی تجویز آن در منابع مورد بررسی این مطالعه با هدف بررسی اثرات تیوپنتال و پروپوفول روی مادر و آپگار نوزادان كه خود شاخصي از وضعيت آنها و نتايج نوزادي است انجام شده است.
یافته ها:
در مطالعه حاضر میانگين سني مادران 5/3±3/22 سال و تمامي مادران بين 20 تا 30 سال داشتند. هیچکدام از نوزادان متولد شده دو گروه مشکل کم وزنی نداشتند و اختلاف معنی داری از نظر جنس در دو گروه مشاهده نشد.
نتايج حاصل از اين مطالعه نشان داد كه مادراني كه درآنها جهت القاي بيهوشي از پروپوفول استفاده شده بود ميانگين فشار سيستولي از گروهي كه تيوپنتال دريافت كرده بودند كمتر بود كه اين افت فشار در دقيقه چهارم پس از بيهوشي معني دار بود (تيوپنتال: 6/17±8/134 و پروپوفول: 07/12±3/110 و 01/0P<).
میانگین مدت زمان ریکاوری در گروه تیوپنتال 62/2±04/21 دقیقه و پروپوفول 96/2±31/16 دقیقه بود (001/0P<).
نياز به مصرف مخدر در دو ساعت اول پس از عمل در گروه پروپوفول كمتر از گروه تيوپنتال بود به طوري كه 4/51 درصد از بيماران در گروه پروپوفول و 9/82 درصد از بيماران در گروه تيوپنتال در دو ساعت اول پس از عمل 10 ميلي گرم پتدين دريافت كردند (01/0P<).
در هر دو گروه ميانگين زمان
بين القاي بيهوشي و خروج جنين كمتر از 15 دقيقه بود و اختلاف
معني داري بين دو گروه مشاهده نگرديد.
در نتايج نوزادي در دقيقه 5 پس از تولد 2/97 درصد از نوزادان در گروه تيوپنتال و 100 درصد از نوزادان در گروه پروپوفول آپگار 10 داشتند (05/0P<).
بحث:
امروزه عمل سزارين يكي از شايع ترين اعمالي است كه در سرتاسر دنيا انجام مي گيرد و لذا دارويي
كه جهت بيهوشي در اين اعمال استفاده مي شود بايد كمترين اثر را بر روي جنين و آپگار جنين داشته باشد چرا كه تغيير و افت آپگار نوزادان يكي از علل افزايش مرگ و مير در ميان آنان است (9). نتايج مطالعه حاضر نشان داد كه پروپوفول علي رغم انتقال فراوان به جنين از طريق بند ناف تاثير سویي بر جنين و آپگار پس از تولد ندارد بطوریکه بین دو گروه تیوپنتال و پروپوفول نمره آپگار در دقیقه اول و پنجم تفاوت معنی داری نداشت که این یافته مشابه نتایجی است که Djordjevic و همکاران در سال 98 در مقایسه دو داروی تیوپنتال و پروپوفول بدست آوردند (4) اين مطلب در مطالعات ديگر نيز تایيد شده است (10،9).
تاثير پروپوفول در كاهش فشار خون مادران در حين عمل سزارين كه در اين مطالعه مشاهده گرديد در مطالعات ديگر نيز تائيد شده است (8). اما همانگونه كه در اين مطالعه مشخص شد اين افت فشار تاثيري بر آپگار نوزادان نداشت. علاوه بر اين مي توان با انفوزيون پيش از عمل مايعات ايزوتونيك همچون سرم رينگر لاكتات تا حدودي از اين عارضه جلوگيري كرد (5،4). در مقابل ريكاوري سريع مادران پس از بيهوشي با پروپوفول يكي از مزاياي مهم اين دارو است چرا كه اين زمان كوتاه باعث كاهش عوارض پس از عمل همچون آسپيراسيون اسيد معده در مادران مي شود (4).
طولانی تر بودن مدت زمان ریکاوری در گروه
تیوپنتال نسبت به پروپوفول احتمالاً به علت توزیع سریع پروپوفول بین پلاسما و مغز
و نیز کلیرانس بالای پروپوفول که موجب کاهش سطوح پلاسمای آن گردیده است و در نهایت
منجر به شروع اثر سریع و کوتاه شدن طول اثر پروپوفول می شود که این یافته ها
مشابه
یافته های دیگر محققین می باشد (15-11).
اثر پروپوفول در كاهش مصرف مخدر و ضـد
درد پس از عمل يكي ديگر از مزاياي اين دارو است كه
علاوه بر اين مطالعه در مطالعات ديگر نيز به اثبات رسيده است (18،17،16).
مقایسه اثر دو داروی تیوپنتال و پروپوفول نشان داد که داروی پروپوفول در کنار اثرات یکسان جنینی در مقایسه سایر داروهای بیهوشی از برتری نسبی جهت القای بیهوشی در اعمال سزارین برخوردار است و استفاده از آن در سزارین های انتخابی بخصوص اگر مدت زمان القای بیهوشی تا خروج جنین کمتر از 15 دقیقه باشد کاملاً بی خطر بوده و لذا به عنوان داروی انتخاب اول جهت بیهوشی برای سزارین پیشنهاد می شود.
نتیجه گیری:
تجــویز پروپوفول برای القـــا بیهـــوشی جهـت
سزارین تاثیر سوئی بر آپگار پس از تولد نوزاد ندارد. در حالی که ریکاوری سریع مادران پس از بیهوشی با این دارو موجب کاهش عوارض پس از جراحی نظیر آسپیراسیون محتویات معده در مادران خواهد شد. بنابراین می توان تجویز پروپوفول با دوز 2 میلی گرم در واحد وزن برای القا بیهوشی در اعمال جراحی سزارین را با عنوان جانشینی برای تیوپنتال به صورت متداول توصیه نمود.
منابع: به ادامه مطلب رجوع شود
